İşçi ile işveren arasındaki birçok uyuşmazlıkta mahkemeden önce arabulucuya başvurmak gerekir. “Zorunlu” olan tarafların anlaşması değil, görüşme sürecinin dava öncesinde denenmesidir. Taraflar teklifleri kabul etmek zorunda değildir.
Hangi uyuşmazlıklarda başvuru zorunludur?
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebi için arabuluculuk dava şartıdır. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin ücreti, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacakları bu kapsamdaki yaygın örneklerdir.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Hizmet tespiti davaları da işçi veya işveren alacağı, tazminatı ya da işe iade talebi niteliğinde olmadığından ayrı usule tabidir. Aynı olayda farklı talep türleri varsa her birinin hukuki yolu ayrıca belirlenmelidir.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılabilir. Başvuru fiziken veya UYAP üzerinden gerçekleştirilebilir.
Talep kalemlerinin başvuruda açıkça yazılması önemlidir. Yalnızca “işçilik alacaklarım” denilmesi yerine kıdem, ihbar, ücret, fazla mesai ve diğer kalemlerin ayrı ayrı belirtilmesi, son tutanak ile dava arasındaki kapsam tartışmasını azaltır.
Arabuluculuk ne kadar sürer?
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Tarafların toplantı tarihini belirlemesi, belge toplaması ve teklifleri değerlendirmesi pratikte sürenin nasıl kullanılacağını etkiler.
Toplantıya nasıl hazırlanılmalı?
- İş sözleşmesi, fesih bildirimi ve ibraname gibi temel belgeler hazırlanmalı ve değerlendirilmelidir.
- Bordro, banka dekontu, puantaj ve izin kayıtları karşılaştırılmalıdır.
- Her talep kalemi için dönem, brüt-net ayrımı ve yaklaşık hesap belirlenmelidir.
- Anlaşmanın vergi, SGK, ibra ve ileride dava açma üzerindeki etkileri önceden düşünülmelidir.
- Yetkili temsilcinin sulh ve ödeme konusunda yeterli yetkisi bulunmalıdır.
Anlaşma olursa veya olmazsa ne olur?
Taraflar anlaşırsa hangi alacakların, hangi tutar ve ödeme planıyla çözüldüğü anlaşma belgesinde açıkça yazılmalıdır. Üzerinde anlaşılan konular hakkında sonradan dava açılamaz.
Tam anlaşamama hâlinde uyuşmazlık dava yoluna taşınabilir. Kısmi anlaşmada ise yalnızca anlaşma dışında kalan talepler yönünden dava açılabilir. Arabulucu son tutanağı düzenler ve anlaşmama son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi gerekir.
İşe iade başvurusunda özel süreler
İşe iade talebi bulunan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan fesih evrakı gecikmeden incelenmelidir.
İşe iade kararının parasal sonuçları için işe iade kararının mali sonuçları yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ankara’da iş arabuluculuğu
Ankara’daki iş arabuluculuğu başvurularında yetkili büro, karşı tarafın yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer bağlantısına göre belirlenir. Özen Hukuk ve Danışmanlık Ankara’da faaliyet göstermekte; işçi ve işveren tarafının dosya belgelerini inceleme, talep kalemlerini belirleme ve arabuluculuk görüşmelerinde temsil süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.
Alacak başlıklarının ön değerlendirmesi için hesaplama araçlarımızı, çalışma alanının kapsamı için İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Arabuluculukta avukat zorunlu mudur?
Hayır. Taraflar görüşmeye kendileri katılabilir. Ancak teklifin alacaklar, vergi, SGK ve dava hakkı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi için hukuki yardım alınabilir.
Arabulucu kimin haklı olduğuna karar verir mi?
Hayır. Arabulucu hâkim veya hakem değildir; tarafların iletişim kurmasına ve çözüm üretmesine yardımcı olur. Bağlayıcı sonuç tarafların anlaşmasıyla doğar.
Kısmi anlaşma yapılabilir mi?
Evet. Bazı kalemlerde anlaşılırken diğerleri bakımından anlaşmama tutanağı düzenlenebilir. Metinde çözülen ve açıkta kalan konuların tereddütsüz gösterilmesi gerekir.